Açık anahtar (public key)
Diğer adı: public key · genel anahtar
Tanım
Açık anahtar, özel anahtardan matematiksel olarak türetilen, imzaların doğrulanmasına yarayan ve genellikle cüzdan adresinin üretilmesinde kullanılan paylaşılabilir anahtardır.
Açık anahtar nasıl çalışır
Kripto paralar açık anahtarlı şifreleme kullanır. Özel anahtar gizli kalır ve işlemleri imzalar; açık anahtar ise herkesin görebileceği şekilde bu imzanın gerçekten o anahtarın sahibine ait olduğunu doğrular. Bu tek yönlü bir ilişkidir: açık anahtardan özel anahtar hesaplanamaz.
Günlük kullanımda açık anahtarı nadiren doğrudan görürsünüz. Bitcoin ve Ethereum gibi ağlarda adres, açık anahtarın hash fonksiyonlarından geçirilip kısaltılmış hâlidir. Bu yüzden insanlar para almak için açık anahtarı değil, adresi paylaşır.
Bitcoin'deki genişletilmiş açık anahtar (xpub) gibi özel formatlar, bir cüzdanın tüm adreslerini türetebilir. Bu, para çalınmasına izin vermez ama tüm bakiye ve işlem geçmişinizi gösterebilir. Gizlilik açısından xpub'ı yalnızca güvendiğiniz muhasebe veya izleme araçlarıyla paylaşmak daha doğrudur.
Örnek
Bir arkadaşınıza 0,02 BTC göndermesi için adresinizi verdiğinizi düşünün. Para ulaşır. Daha sonra bu adresten 0,01 BTC harcadığınızda cüzdanınız işlemi özel anahtarla imzalar ve işleme açık anahtarınızı ekler. Ağdaki binlerce düğüm, yalnızca bu açık anahtara ve imzaya bakarak işlemin geçerli olduğunu kontrol eder; hiçbiri özel anahtarınızı görmez. Arkadaşınız da açık anahtarınızı bilse bile kalan 0,01 BTC'yi harcayamaz.
Sık yapılan hatalar
- Açık anahtar ile özel anahtarı karıştırıp gizli olanı paylaşmak.
- xpub'ı herkese açık paylaşmanın gizliliği etkilemediğini düşünmek.
- Açık anahtarı adres sanıp transfer alanına yapıştırmak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Açık anahtar ile cüzdan adresi aynı mı?
Çoğu ağda adres, açık anahtardan türetilen daha kısa bir değerdir. Para almak için adresi paylaşırsınız.
Açık anahtarımı paylaşmak tehlikeli mi?
Fonlarınızı çalmaya yetmez, çünkü imza için özel anahtar gerekir. Ancak bazı formatlar tüm adreslerinizi ortaya koyarak gizliliğinizi azaltabilir.