Özel anahtar (private key)
Diğer adı: private key · gizli anahtar
Tanım
Özel anahtar, bir kripto adresindeki varlıkları harcamak için gereken dijital imzayı üreten gizli bir sayıdır ve onu bilen kişi o adresin fiilî sahibi olur.
Özel anahtar nasıl çalışır
Her kripto adresi bir anahtar çiftine dayanır: özel anahtar ve ondan türetilen açık anahtar. Bir işlem gönderdiğinizde cüzdan, işlemi özel anahtarla imzalar. Ağdaki düğümler bu imzayı açık anahtarla doğrular, ancak imzadan özel anahtarı geri çıkaramaz.
Pratikte özel anahtar uzun bir onaltılık sayı olarak görünür. Çoğu modern cüzdan size tek tek özel anahtar göstermek yerine bir kurtarma ifadesi verir; tüm özel anahtarlar bu ifadeden türetilir. Bazı cüzdanlar tek bir hesabın özel anahtarını dışa aktarma seçeneği de sunar.
Borsada tuttuğunuz varlıkların özel anahtarları borsadadır. Bu nedenle kriptoda sık duyulan "anahtarlar sizde değilse coinler de sizin değildir" sözü, saklama riskini anlatır. Özel anahtarınız sızarsa yapılacak tek doğru şey, fonları hemen yeni ve temiz bir cüzdana taşımaktır.
Örnek
Bir adreste 3.000 USDC ve 0,05 ETH (ağ ücretleri için) tuttuğunuzu varsayalım. Bir "cüzdan kurtarma" sitesine yanlışlıkla bu hesabın özel anahtarını yapıştırdınız. Saldırganlar genellikle otomatik botlarla izler ve fonları dakikalar içinde boşaltabilir. Fark ettiğiniz anda yeni bir cüzdan açıp 3.000 USDC'yi oraya gönderirseniz ve ağ ücreti 0,002 ETH tutarsa, eski adreste 0,048 ETH kalır; o adresi bir daha kullanmamanız gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Özel anahtarı "teknik destek" bahanesiyle birine göndermek.
- Özel anahtarı tarayıcıya veya güvenilmeyen bir araca yapıştırmak.
- Sızan bir anahtarın adresini kullanmaya devam etmek.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Özel anahtardan adres bulunabilir mi?
Evet, özel anahtardan açık anahtar ve adres hesaplanabilir. Tersi ise pratikte imkânsızdır; adresten özel anahtar bulunamaz.
Borsa hesabımın özel anahtarı var mı?
Borsa hesabınızdaki varlıkların anahtarlarını borsa yönetir; size ayrıca özel anahtar verilmez. Hesap güvenliği şifre ve iki faktörlü doğrulama ile sağlanır.