Validatör (doğrulayıcı)
Diğer adı: doğrulayıcı · validator · validatör düğümü
Tanım
Validatör (doğrulayıcı), hisse ispatı kullanan bir blockchain'de coin stake ederek yeni blokları öneren, diğer blokları doğrulayan ve bu iş karşılığında ödül alan düğüm operatörüdür.
Validatör nasıl çalışır
Validatör, ağın yazılımını sürekli çalışır halde tutan bir sunucu ve ona bağlı kilitli coinlerden oluşur. Sırası geldiğinde blok önerir, diğer zamanlarda başkalarının bloklarına oy (attestation) vererek onları onaylar.
Ethereum'da tek bir validatör için 32 ETH gerekir. Hatalı veya kötü niyetli davranış slashing cezasıyla sonuçlanabilir; sunucunun sık sık kapalı olması ise küçük ceza ve kaçırılan ödüller demektir. Bu yüzden iyi bir validatör kesintisiz çalışma, güncel yazılım ve güvenli anahtar yönetimi gerektirir.
Kendi validatörünüzü çalıştırmak yerine coinlerinizi bir validatöre devredebilir (delegation), borsaların staking hizmetlerini veya likit staking protokollerini kullanabilirsiniz. Bu durumda hizmet sağlayıcı ödülden komisyon alır ve operasyon riskinin bir kısmını siz de taşırsınız.
Örnek
Ethereum'da bir validatör çalıştırmak için 32 ETH stake ettiğinizi ve ağın yıllık ödül oranının yaklaşık yüzde 3 olduğunu varsayalım. Bir yılda yaklaşık 32 x 0,03 = 0,96 ETH kazanırsınız. Sunucunuz yıl boyunca yüzde 5 oranında çevrimdışı kalırsa o süredeki ödülleri kaçırır ve küçük cezalar alırsınız; kazanç kabaca 0,9 ETH civarına iner. Aynı 32 ETH'yi yüzde 10 komisyonla bir hizmete devretseniz 0,96 ETH'nin 0,096'sı komisyona gider ve size yaklaşık 0,864 ETH kalır.
Sık yapılan hatalar
- Validatör anahtarlarını aynı anda iki farklı makinede çalıştırıp çift imza nedeniyle slashing cezası almak.
- Bir validatöre devretmeden önce komisyon oranını ve çalışma süresi geçmişini kontrol etmemek.
- Validatör ödüllerini sabit sanmak; oran ağdaki toplam stake'e ve işlem hacmine göre değişir.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Validatör olmak için ne kadar coin gerekir?
Ağdan ağa değişir. Ethereum'da bir validatör için 32 ETH gerekir; diğer birçok ağda ise küçük tutarlarla bir validatöre delegasyon yapılabilir.
Validatör ile madenci arasındaki fark nedir?
Madenci iş ispatı ağlarında hesaplama gücüyle, validatör ise hisse ispatı ağlarında stake edilmiş coinlerle blok üretir. İkisi de dürüst çalıştığında ödül kazanır.