Tiền mã hóa (Cryptocurrency)
Còn gọi là: tiền điện tử · crypto · cryptocurrency · tiền ảo
Định nghĩa
Tiền mã hóa (cryptocurrency) là tài sản số được ghi nhận trên blockchain, chuyển trực tiếp giữa các ví mà không cần ngân hàng trung gian, và quyền sở hữu được bảo vệ bằng khóa riêng tư.
Tiền mã hóa hoạt động thế nào
Khác với tiền trong tài khoản ngân hàng, tiền mã hóa không do một tổ chức trung tâm ghi sổ. Số dư của bạn nằm trên blockchain, gắn với một địa chỉ ví. Ai giữ khóa riêng tư hoặc cụm từ khôi phục (seed phrase) của ví đó thì người đó có quyền chuyển tài sản.
Thị trường có nhiều loại: Bitcoin là đồng đầu tiên, Ethereum là nền tảng cho hợp đồng thông minh, stablecoin như USDT hay USDC bám giá theo đô la Mỹ, còn altcoin là cách gọi chung các đồng khác. Mỗi loại có mục đích, rủi ro và mức biến động rất khác nhau.
Bạn có thể mua tiền mã hóa trên sàn tập trung, qua P2P hoặc trên sàn phi tập trung. Khi để coin trên sàn, sàn giữ khóa thay bạn; khi chuyển sang ví tự lưu ký, bạn tự chịu trách nhiệm bảo quản. Quy định pháp lý và thuế với tiền mã hóa khác nhau tùy từng quốc gia.
Ví dụ
Giả sử bạn nạp 2.000.000 đồng, đổi ra khoảng 80 USDT qua P2P, rồi mua 0,05 ETH ở giá 1.600 USDT trên sàn spot. Số ETH này hiện nằm trong ví do sàn quản lý. Nếu bạn rút về ví cá nhân và mất phí mạng 0,0005 ETH, ví của bạn sẽ nhận 0,0495 ETH. Từ lúc đó chỉ người giữ cụm từ khôi phục mới chuyển được số ETH ấy.
Lỗi thường gặp
- Coi mọi đồng coin đều giống Bitcoin, trong khi nhiều dự án nhỏ có thanh khoản thấp và rủi ro cao hơn hẳn.
- Chụp ảnh cụm từ khôi phục và lưu trên điện thoại hoặc cloud, nơi dễ bị lộ.
- Nghĩ rằng giao dịch tiền mã hóa có thể hoàn lại như chuyển khoản ngân hàng.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
Tiền mã hóa và tiền điện tử có khác nhau không?
Ở Việt Nam hai cách gọi thường được dùng thay cho nhau để chỉ crypto. Về kỹ thuật, tiền mã hóa nhấn mạnh việc dùng mật mã học và blockchain, còn tiền điện tử là khái niệm rộng hơn, bao gồm cả ví điện tử thông thường.
Có thể mua một phần nhỏ của một đồng coin không?
Có. Hầu hết tiền mã hóa chia nhỏ được, ví dụ 1 BTC bằng 100.000.000 satoshi, nên bạn có thể mua với số tiền nhỏ.