Blockchain (chuỗi khối)
Còn gọi là: chuỗi khối · công nghệ blockchain
Định nghĩa
Blockchain (chuỗi khối) là một sổ cái số được chia sẻ, trong đó các giao dịch được gom thành từng khối và nối với nhau theo thứ tự, nên muốn sửa dữ liệu cũ thì phải làm lại toàn bộ các khối phía sau.
Blockchain hoạt động thế nào
Hãy hình dung một cuốn sổ kế toán không do ngân hàng nào giữ, mà được sao chép trên hàng nghìn máy tính (node) khắp thế giới. Mỗi khối chứa một nhóm giao dịch và mã băm (hash) của khối trước đó. Nếu ai đó sửa một khối cũ, mã băm sẽ thay đổi, chuỗi không còn khớp và các node khác sẽ từ chối.
Để quyết định ai được thêm khối tiếp theo, mỗi mạng dùng một cơ chế đồng thuận. Bitcoin dùng bằng chứng công việc (đào coin), còn Ethereum dùng bằng chứng cổ phần (validator khóa ETH để xác thực). Kết quả là một lịch sử công khai mà bạn có thể tra cứu bằng trình khám phá khối (block explorer).
Với người dùng, điều quan trọng nhất là giao dịch đã xác nhận gần như không thể đảo ngược. Không có tổng đài nào hoàn tiền nếu bạn gửi nhầm địa chỉ hoặc nhầm mạng, nên hãy kiểm tra kỹ trước mỗi lần rút.
Ví dụ
Giả sử bạn gửi 0,02 BTC cho một người bạn. Giao dịch sẽ nằm chờ trong hàng đợi cho đến khi thợ đào đưa nó vào một khối. Bitcoin tạo khối trung bình khoảng 10 phút một lần, nên sau 6 xác nhận (khoảng 60 phút) phần lớn sàn coi khoản nạp là chắc chắn. Nếu ai đó muốn xóa giao dịch của bạn ở khối số 2, họ phải làm lại khối đó cùng 4 khối phía sau nhanh hơn toàn bộ phần còn lại của mạng, điều này cực kỳ tốn kém trên một mạng lớn.
Lỗi thường gặp
- Nghĩ rằng blockchain lưu coin bên trong ứng dụng sàn, trong khi nó chỉ ghi số dư gắn với các địa chỉ ví.
- Tin rằng có thể nhờ hỗ trợ hủy một giao dịch đã được xác nhận trên chuỗi.
- Cho rằng mọi blockchain đều giống nhau và gửi tiền qua mạng mà địa chỉ nhận không hỗ trợ.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
Blockchain dùng để làm gì?
Blockchain dùng để ghi lại giao dịch hoặc dữ liệu mà không một bên nào có thể tự ý sửa. Ứng dụng nổi tiếng nhất là tiền mã hóa, ngoài ra còn có hợp đồng thông minh, stablecoin và các ứng dụng DeFi.
Blockchain và Bitcoin có phải là một?
Không. Bitcoin là một đồng tiền mã hóa chạy trên blockchain riêng của nó, còn blockchain là công nghệ nền tảng mà nhiều mạng khác như Ethereum hay Solana cũng sử dụng.
Dữ liệu trên blockchain có bị hack được không?
Sửa lịch sử của một blockchain lớn là cực kỳ khó và tốn kém. Phần lớn vụ mất tiền xảy ra ở lớp bên trên, như ví bị lộ khóa riêng tư, hợp đồng thông minh có lỗi hoặc sàn bị tấn công.