DAO (Tổ chức tự trị phi tập trung)
Còn gọi là: DAO · tổ chức tự trị phi tập trung
Định nghĩa
DAO là tổ chức tự trị phi tập trung, nơi quy tắc và quỹ chung được quản lý bằng hợp đồng thông minh, còn các quyết định được thành viên bỏ phiếu, thường bằng token quản trị.
DAO hoạt động thế nào
Nhiều giao thức DeFi như Uniswap, Aave hay Maker được điều hành bởi DAO. Người nắm token quản trị có thể đề xuất và bỏ phiếu về phí, thông số rủi ro, chi tiêu từ kho bạc hay nâng cấp hợp đồng. Một số bỏ phiếu thực hiện trực tiếp on-chain, số khác bỏ phiếu ngoài chuỗi rồi một ví đa chữ ký thực thi.
Trên thực tế, quyền lực trong DAO thường tập trung: đội ngũ sáng lập, quỹ đầu tư và vài ví lớn có thể nắm phần lớn phiếu, còn tỷ lệ người tham gia bỏ phiếu thấp. Đề xuất độc hại hay tấn công quản trị bằng việc gom token tạm thời cũng từng xảy ra.
Tư cách pháp lý của DAO khác nhau theo quốc gia. Một số DAO lập pháp nhân riêng để ký hợp đồng và đóng thuế, số khác chưa có khung pháp lý rõ ràng.
Ví dụ
Giả sử một DAO có kho bạc 10 triệu USD và 100 triệu token quản trị. Đề xuất chi 500.000 USD cho chương trình phát triển cần tối thiểu 4 triệu phiếu tham gia và quá bán đồng ý. Kết quả có 6 triệu phiếu, 4,2 triệu đồng ý, tức 70%. Đề xuất được thông qua và sau thời gian chờ 2 ngày, hợp đồng tự chuyển 500.000 USD. Chỉ 6% tổng token đã tham gia bỏ phiếu.
Lỗi thường gặp
- Nghĩ rằng sở hữu vài token quản trị là có tiếng nói đáng kể trong mọi quyết định.
- Không đọc kỹ nội dung đề xuất trước khi ký bỏ phiếu, nhất là trên trang không chính thức.
- Cho rằng DAO hoàn toàn phi tập trung mà không xem ai nắm khóa multisig thực thi.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tham gia một DAO?
Thường bạn cần nắm token quản trị hoặc NFT thành viên, rồi tham gia thảo luận trên diễn đàn và bỏ phiếu qua giao diện chính thức của DAO.
DAO có phải công ty không?
Không hẳn. DAO là cách tổ chức dựa trên hợp đồng thông minh; một số DAO có thêm pháp nhân bên ngoài, tùy luật của nơi đăng ký.