Hợp đồng thông minh (Smart contract)
Còn gọi là: smart contract · hợp đồng thông minh
Định nghĩa
Hợp đồng thông minh (smart contract) là chương trình được triển khai trên blockchain, tự động thực hiện các điều kiện đã lập trình khi có giao dịch gọi tới mà không cần bên trung gian.
Hợp đồng thông minh hoạt động thế nào
Bạn có thể hình dung hợp đồng thông minh như một máy bán hàng tự động: bỏ đúng số tiền và chọn món thì máy trả hàng, không cần người bán. Trên Ethereum và các chuỗi tương thích, hợp đồng thông minh vận hành sàn DEX, nền tảng cho vay, stablecoin, NFT và cầu nối chuỗi.
Sau khi triển khai, mã hợp đồng nằm công khai trên blockchain. Ai cũng có thể đọc, nhưng thường không thể sửa trừ khi nhà phát triển đã thiết kế quyền nâng cấp. Mỗi lần gọi hợp đồng để thay đổi dữ liệu đều tốn phí gas.
Rủi ro lớn nhất là lỗi trong mã. Một lỗ hổng có thể khiến tiền bị rút sạch, và vì giao dịch không thể đảo ngược nên rất khó lấy lại. Khi cấp quyền (approve) cho một hợp đồng, bạn cho phép nó tiêu token của bạn, nên chỉ ký với hợp đồng bạn tin tưởng.
Ví dụ
Giả sử bạn gửi 1.000 USDC vào một hợp đồng cho vay. Hợp đồng được lập trình: bạn vay tối đa 70% giá trị tài sản thế chấp, và nếu khoản vay vượt 80% thì vị thế bị thanh lý. Bạn thế chấp 1 ETH giá 2.000 USDC và vay 1.200 USDC, tức 60%. Nếu ETH giảm xuống 1.500 USDC, tỷ lệ thành 1.200 / 1.500 = 80%, và hợp đồng tự động cho phép thanh lý mà không cần ai phê duyệt.
Lỗi thường gặp
- Ký lệnh cấp quyền không giới hạn cho hợp đồng lạ chỉ để nhận airdrop.
- Nghĩ rằng hợp đồng đã được audit thì chắc chắn không có lỗi.
- Không hiểu điều kiện thanh lý trong hợp đồng cho vay trước khi vay.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng thông minh có giá trị pháp lý không?
Hợp đồng thông minh là mã máy tính, không tự động là hợp đồng pháp lý. Giá trị pháp lý của nó tùy vào luật từng quốc gia và cách các bên sử dụng.
Có thể hủy giao dịch với hợp đồng thông minh không?
Một khi giao dịch đã xác nhận thì không hủy được. Bạn chỉ có thể thu hồi quyền đã cấp cho hợp đồng để ngăn nó dùng token của bạn trong tương lai.