Algoritmik stablecoin
Diğer adı: algoritmik sabit coin · algorithmic stablecoin
Tanım
Algoritmik stablecoin, fiyatını tam rezerv yerine arz-talebi otomatik ayarlayan kurallar ve çoğu zaman ikinci bir token ile 1 dolarda tutmaya çalışan stablecoin türüdür.
Algoritmik stablecoin nasıl çalışır
Klasik stablecoin'lerin arkasında nakit, bono ya da kripto teminat bulunur. Algoritmik modelde ise teminat ya hiç yoktur ya da kısmidir. Sistem, fiyat 1 doların üstüne çıkınca yeni coin basar, altına inince coin'i dolaşımdan çeker. Bunu çoğu zaman ikinci bir dalgalı token üzerinden yapar.
En bilinen örnek Terra'nın UST'sidir. UST, LUNA token'ı ile basılıp yakılabiliyordu. Mayıs 2022'de güven kaybolunca kullanıcılar UST'den toplu çıkış yaptı, sistem LUNA'yı sınırsız basmaya başladı ve iki token da neredeyse sıfırlandı. Buna ölüm sarmalı denir.
Bu deneyimden sonra tamamen algoritmik modeller büyük ölçüde güven kaybetti. Bugün yeni projeler genellikle kısmi teminat veya farklı mekanizmalarla ilerler. Bir stablecoin'in yüksek getiri vaat etmesi, arkasında neyin durduğunu sorgulamanız için iyi bir sinyaldir.
Örnek
Bir algoritmik stablecoin'in 0,95 dolara düştüğünü düşünün. Kural şöyle: 1 stablecoin'i protokole verene 1 dolar değerinde yardımcı token verilir. Arbitrajcı 0,95 dolara stablecoin alır, 1 dolarlık yardımcı token alır ve 0,05 dolar kâr eder. Bu alımlar fiyatı yukarı iter. Ama herkes aynı anda çıkmak isterse yardımcı token sürekli basılır, fiyatı 1 dolardan 0,10 dolara iner ve 1 milyon stablecoin'i kurtarmak için 10 milyon yeni token gerekir. Sistem kendini besleyen bir düşüşe girer.
Sık yapılan hatalar
- Yüksek faiz veren bir stablecoin'in USDT ya da USDC kadar güvenli olduğunu varsaymak.
- Mekanizmanın düşüş senaryosunda nasıl davrandığını okumadan büyük tutar yatırmak.
- Kısa süreli bir toparlanmayı sistemin sağlam olduğunun kanıtı saymak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
UST neden çöktü?
UST'nin sabiti LUNA ile yapılan basma-yakma mekanizmasına dayanıyordu. Toplu çıkış başlayınca LUNA arzı patladı, fiyatı çöktü ve sabit tekrar kurulamadı.
Algoritmik stablecoin'ler hâlâ var mı?
Var, ancak çoğu artık kısmen teminatlı veya hibrit tasarımlar kullanıyor. Her projenin teminatını ve stres senaryosunu ayrı ayrı incelemek gerekir.