Katman 2 (Layer 2, L2)
Diğer adı: L2 · layer 2 · katman 2 ağı · rollup
Tanım
Katman 2 (Layer 2, L2), işlemleri ana blockchain'in dışında daha hızlı ve ucuz şekilde işleyip sonuçlarını bir Layer 1'e (çoğu zaman Ethereum'a) kaydeden ölçekleme ağıdır.
Katman 2 nasıl çalışır
En yaygın L2 türü rollup'tır. Rollup'lar yüzlerce işlemi toplayıp sıkıştırır ve tek bir paket halinde Ethereum'a yazar. Böylece L1 gas maliyeti çok sayıda kullanıcı arasında paylaşılır ve işlem başına ücret düşer.
Optimistic rollup'lar (Arbitrum, Optimism, Base) işlemlerin doğru olduğunu varsayar ve bir itiraz süresi tanır; bu yüzden resmi köprüyle L1'e çekim yaklaşık bir hafta sürebilir. ZK rollup'lar (zkSync, Starknet, Linea gibi) geçerlilik kanıtı kullanır ve kesinleşme daha hızlı olabilir.
L2'ler L1'in güvenliğinden yararlansa da kendi riskleri vardır: işlemleri sıralayan sequencer'ın merkezi olması, yükseltme yetkileri ve köprü kontratları bunlardan bazılarıdır. Borsadan çekim yaparken doğru L2 ağını seçmek ve alıcı cüzdanın o ağı desteklediğinden emin olmak gerekir.
Örnek
Ethereum ana ağında bir token takası için 180.000 gas gerektiğini ve gas fiyatının 20 gwei olduğunu varsayalım. Ücret 180.000 x 20 = 3.600.000 gwei, yani 0,0036 ETH eder; ETH 2.800 USDT iken bu yaklaşık 10 USDT'dir. Aynı takası Arbitrum gibi bir L2'de yaptığınızda ücret 0,05 USDT civarında olabilir. Ayda 20 takas yapan biri için fark kabaca 200 USDT'ye karşı 1 USDT demektir.
Sık yapılan hatalar
- Borsadan çekim yaparken Ethereum yerine L2 ağını, ya da tersini yanlışlıkla seçmek.
- Resmi köprüyle L2'den L1'e çekimin anında olacağını sanmak; optimistic rollup'larda bekleme süresi vardır.
- L2'de işlem yapmak için de o ağda gas ödeyecek ETH bulundurmanız gerektiğini unutmak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Layer 2 ağları güvenli mi?
L2'ler sonuçlarını Ethereum'a kaydettiği için L1 güvenliğinden yararlanır, ancak sequencer, yükseltme yetkileri ve köprüler ek riskler taşır. Her L2'nin olgunluk düzeyi farklıdır.
En bilinen Ethereum L2'leri hangileri?
Arbitrum, Optimism, Base, zkSync, Starknet ve Linea yaygın örneklerdir. Çoğu büyük borsa bu ağların bir kısmına doğrudan yatırma ve çekme desteği verir.