Bằng chứng công việc (Proof of Work - PoW)
Còn gọi là: PoW · proof of work · bằng chứng công việc
Định nghĩa
Bằng chứng công việc (Proof of Work, PoW) là cơ chế đồng thuận trong đó thợ đào dùng sức mạnh tính toán để giải bài toán mật mã, ai tìm ra lời giải trước sẽ được thêm khối mới và nhận thưởng.
Bằng chứng công việc hoạt động thế nào
Thợ đào liên tục thử các con số (nonce) để tạo ra mã băm của khối nhỏ hơn một mục tiêu do mạng đặt ra. Việc này tốn điện và máy móc, nhưng kiểm tra kết quả thì rất nhanh. Bitcoin là mạng PoW lớn nhất, ngoài ra còn có Litecoin, Dogecoin và một số mạng khác.
Độ khó được tự động điều chỉnh để thời gian tạo khối ổn định. Với Bitcoin, độ khó thay đổi sau mỗi 2.016 khối, khoảng 2 tuần, nhằm giữ nhịp trung bình 10 phút một khối dù có thêm hay bớt máy đào.
PoW bảo vệ mạng bằng chi phí thật: muốn viết lại lịch sử, kẻ tấn công cần kiểm soát phần lớn tổng sức đào (tấn công 51%), điều rất tốn kém trên mạng lớn nhưng dễ hơn trên mạng nhỏ. Điểm bị phê bình nhiều nhất là mức tiêu thụ điện năng.
Ví dụ
Giả sử tổng sức đào của một mạng là 500 EH/s và bạn vận hành máy đào với 0,5 EH/s, tức 0,1% mạng. Mạng tạo 144 khối mỗi ngày, nên trung bình bạn có cơ hội tìm được khoảng 0,144 khối mỗi ngày, hay khoảng 1 khối mỗi 7 ngày. Vì đây là xác suất, có tuần bạn tìm được 2 khối, có tuần không tìm được khối nào, nên thợ đào nhỏ thường tham gia pool đào để thu nhập đều hơn.
Lỗi thường gặp
- Nghĩ rằng ai đào nhiều coin thì kiểm soát được mạng, trong khi quy tắc vẫn do các node kiểm tra.
- Cho rằng mạng PoW nhỏ an toàn như Bitcoin, dù tấn công 51% trên mạng nhỏ rẻ hơn nhiều.
- Nhầm PoW với staking và tin rằng có thể đào Bitcoin bằng điện thoại.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
PoW khác PoS thế nào?
PoW dùng sức mạnh tính toán và điện năng để bảo vệ mạng, còn PoS dùng tài sản được khóa (stake) của validator. PoS tiêu tốn ít điện hơn nhiều.
Tấn công 51% là gì?
Đó là khi một bên kiểm soát hơn một nửa sức đào và có thể sắp xếp lại các khối gần đây, ví dụ để chi tiêu hai lần. Trên mạng lớn, chi phí làm việc này cực kỳ cao.