Teslimatlı vadeli kontrat (Delivery futures)
Diğer adı: çeyreklik vadeli kontrat · vadeli kontrat · quarterly futures
Tanım
Teslimatlı vadeli kontrat, önceden belirlenmiş bir vade tarihinde kapanan ve o gün uzlaşma fiyatı üzerinden hesaplanan kripto vadeli işlem sözleşmesidir.
Teslimatlı vadeli kontrat nasıl çalışır
Bu kontratların bir son günü vardır; kriptoda en yaygın olanları haftalık, iki haftalık, çeyreklik ve iki çeyreklik vadelerdir. Vade günü açık pozisyonlar, genellikle belirli bir süredeki endeks fiyatlarının ortalamasından hesaplanan uzlaşma fiyatıyla otomatik kapatılır. Kripto borsalarında bu uzlaşma çoğunlukla nakit veya teminat coini üzerinden yapılır, fiziksel teslim olmaz.
Teslimatlı kontratlarda fonlama ödemesi yoktur. Bunun yerine kontrat fiyatı spot fiyatın üzerinde veya altında işlem görür; aradaki farka baz (basis) denir. Vade yaklaştıkça baz sıfıra doğru daralır.
Kurumsal yatırımcılar ve madenciler bu kontratları belirli bir tarihe kadar fiyatı sabitlemek ve riskten korunmak (hedge) için kullanır. Pozisyonu vadeden sonra da sürdürmek isterseniz bir sonraki vadeye geçmeniz (rollover) gerekir. Vade takvimi ve uzlaşma yöntemi borsaya göre değişir.
Örnek
BTC spotta 60.000 USDT iken üç ay sonra sona eren çeyreklik kontrat 61.500 USDT'den işlem görüyor. Baz 1.500 USDT, yani yaklaşık yüzde 2,5'tir. 1 BTC spot alıp aynı anda 1 BTC çeyreklik kontratta short açarsanız, vade günü spot ile kontrat fiyatı buluşur. Vadede BTC 55.000 de olsa 70.000 de olsa bu kombinasyondan ücretler hariç yaklaşık 1.500 USDT elde edersiniz, çünkü iki bacağın kâr ve zararı birbirini dengeler.
Sık yapılan hatalar
- Vade tarihini unutup pozisyonun otomatik kapandığını sonradan fark etmek.
- Teslimatlı kontrat fiyatını spot fiyatla aynı sanmak ve bazı hesaba katmamak.
- Uzlaşma fiyatının son işlem fiyatı değil, bir ortalama olduğunu bilmemek.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Çeyreklik vadeli kontrat vade günü ne olur?
Açık pozisyonlar borsanın belirlediği uzlaşma fiyatından kapatılır ve kâr veya zarar hesabınıza yansıtılır. Pozisyonu sürdürmek isterseniz bir sonraki vadede yeniden açmanız gerekir.
Teslimatlı kontratta fonlama ücreti var mı?
Hayır. Fonlama mekanizması perpetual kontratlara özgüdür. Teslimatlı kontratta tutma maliyeti, giriş anındaki baza yansır.