Vadeli işlem sözleşmesi (Futures contract)
Diğer adı: vadeli kontrat · futures · vadeli işlemler
Tanım
Vadeli işlem sözleşmesi, bir varlığı sahiplenmeden fiyatı üzerine işlem yapmanızı sağlayan ve iki tarafın varlığı belirli bir fiyattan ileride alıp satmayı kabul ettiği türev sözleşmedir.
Vadeli işlem sözleşmesi nasıl çalışır
Vadeli işlemde coinin kendisini değil, fiyatına bağlı bir sözleşmeyi alıp satarsınız. Fiyatın yükseleceğini düşünüyorsanız long, düşeceğini düşünüyorsanız short pozisyon açarsınız. Kripto borsalarındaki vadeli işlemlerin çoğu nakit uzlaşmalıdır; yani vade sonunda coin teslim edilmez, kâr veya zarar hesabınıza yansıtılır.
Kriptoda iki ana tür vardır: vadesi olmayan sürekli (perpetual) vadeli kontratlar ve belirli bir tarihte kapanan teslimatlı (çeyreklik) vadeli kontratlar. Ayrıca teminatın USDT ile mi yoksa coinin kendisiyle mi yatırıldığına göre USDT teminatlı ve coin teminatlı sözleşmeler bulunur.
Vadeli işlemler kaldıraçla yapılabildiği için küçük bir teminatla büyük bir pozisyon açabilirsiniz. Bu, kazancı da kaybı da büyütür ve fiyat aleyhinize giderse pozisyonunuz likidasyona (tasfiyeye) uğrayabilir. Sözleşme büyüklüğü, ücretler ve maksimum kaldıraç borsaya göre değişir.
Örnek
BTC 60.000 USDT iken 0,1 BTC'lik bir long vadeli pozisyonu 10x kaldıraçla açıyorsunuz. Pozisyon değeri 6.000 USDT, bağladığınız teminat 600 USDT'dir. Fiyat 63.000'e çıkarsa kârınız 0,1 × 3.000 = 300 USDT olur, yani teminatınıza göre yüzde 50. Fiyat 57.000'e düşerse aynı oranda 300 USDT kaybedersiniz. Spotta aynı 600 USDT ile yalnızca 0,01 BTC alabilir ve 3.000 USDT'lik harekette 30 USDT kazanır ya da kaybederdiniz.
Sık yapılan hatalar
- Vadeli işlemi spot alımla aynı sanmak; vadeli pozisyonda coinin sahibi olmazsınız.
- Kaldıracı kazancı büyüten bir araç olarak görüp kaybı da aynı oranda büyüttüğünü unutmak.
- Sürekli ve teslimatlı kontratları karıştırıp vade tarihini veya fonlama ödemelerini gözden kaçırmak.
Öğrenin ve deneyin
Bir borsada deneyin
OKX bunu sunuyor. Bağlantımızla kaydolursanız aşağıdaki kod uygulanır.
nexu888OKX açSık sorulan sorular
Vadeli işlem ile spot arasındaki fark nedir?
Spotta coini satın alır ve sahibi olursunuz. Vadeli işlemde yalnızca fiyatına bağlı bir sözleşme tutarsınız, kaldıraç kullanabilir ve düşüşten de kazanmak için short açabilirsiniz.
Türkiye'de kripto vadeli işlem yapılabilir mi?
Kurallar ülkeden ülkeye değişir ve Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcıları SPK düzenlemesine tabidir. Hangi ürünlere erişebileceğiniz, kullandığınız platformun lisansına ve şartlarına bağlıdır.