Sürekli vadeli kontrat (Perpetual futures)
Diğer adı: perpetual · perp · vadesiz vadeli kontrat · sürekli kontrat
Tanım
Sürekli vadeli kontrat (perpetual), vade tarihi olmayan ve fiyatı fonlama oranı mekanizmasıyla spot fiyata yakın tutulan bir kripto vadeli işlem sözleşmesidir.
Sürekli vadeli kontrat nasıl çalışır
Klasik vadeli kontratlar belirli bir tarihte kapanır. Perpetual kontratların ise vadesi yoktur; teminatınız yettiği sürece pozisyonu istediğiniz kadar açık tutabilirsiniz. Kripto borsalarında en çok işlem gören türev ürün budur.
Vade olmadığı için kontrat fiyatının spot fiyattan uzaklaşmasını önleyen başka bir mekanizma gerekir: fonlama oranı. Kontrat spotun üzerinde işlem görüyorsa long tarafı short tarafına ödeme yapar, altındaysa tersi olur. Ödemeler çoğu borsada 8 saatte bir yapılır, ancak bazı borsa ve paritelerde 1, 2 veya 4 saatlik aralıklar kullanılır.
Likidasyon kararları genellikle son işlem fiyatına değil, endeks fiyatından türetilen işaret fiyatına (mark price) göre verilir. Böylece tek bir borsadaki anlık sıçrama pozisyonunuzu tasfiye ettirmez. Binance, OKX ve Bybit gibi merkezi borsaların yanında Hyperliquid gibi zincir üstü perp DEX'ler de bu ürünü sunar.
Örnek
ETH perpetual kontratında 2 ETH long pozisyonunuz var ve ETH 3.000 USDT; pozisyon değeri 6.000 USDT. Fonlama oranı 8 saatte bir yüzde 0,01 ise her ödeme döneminde 6.000 × 0,0001 = 0,6 USDT ödersiniz. Pozisyonu 30 gün açık tutarsanız 90 ödeme dönemi geçer ve oran sabit kalırsa toplam yaklaşık 54 USDT fonlama ödersiniz. Oran negatife dönerse bu kez long tarafı olarak ödeme alırsınız.
Sık yapılan hatalar
- Vadesi olmadığı için pozisyonu maliyetsiz sonsuza kadar tutabileceğinizi sanmak; fonlama ödemeleri birikir.
- Likidasyonun son işlem fiyatına göre olduğunu düşünüp işaret fiyatını takip etmemek.
- Fonlama aralığının her borsada ve her paritede 8 saat olduğunu varsaymak.
Öğrenin ve deneyin
Bir borsada deneyin
OKX bunu sunuyor. Bağlantımızla kaydolursanız aşağıdaki kod uygulanır.
nexu888OKX açSık sorulan sorular
Perpetual ile normal vadeli kontrat arasındaki fark nedir?
Normal vadeli kontratın bir vade tarihi vardır ve o gün kapanır. Perpetual kontratın vadesi yoktur, fiyatı fonlama oranıyla spota bağlı tutulur.
Perpetual kontratta coinin sahibi olur muyum?
Hayır. Yalnızca fiyat hareketine bağlı bir pozisyon tutarsınız. Coini cüzdanınıza çekmek istiyorsanız spot piyasadan almanız gerekir.