Rug pull (halı çekme)
Diğer adı: rug pull · halı çekme · çıkış dolandırıcılığı · exit scam
Tanım
Rug pull, bir kripto projesinin geliştiricilerinin yatırımcı parasını toplayıp likiditeyi çekerek, token'ları satarak veya akıllı sözleşmedeki gizli yetkileri kullanarak projeyi aniden terk ettiği dolandırıcılıktır.
Rug pull nasıl çalışır
En yaygın türü likidite çekmektir: geliştirici bir DEX'te token ile ETH veya USDT eşleştirip likidite havuzu açar, insanlar token'ı aldıkça havuzda değerli varlık birikir. Sonra geliştirici havuzdaki likiditeyi geri çeker ve token'ın fiyatı neredeyse sıfıra düşer.
Diğer türler arasında ekibin büyük token payını piyasaya boşaltması ve sözleşmedeki gizli fonksiyonlar vardır. Örneğin bir "honeypot" token'ı almanıza izin verir ama satmanızı engeller; bazı sözleşmelerde sahibi sınırsız token basabilir veya transfer vergisini yüzde 100'e çıkarabilir.
Bazı kontroller riski azaltır: likiditenin kilitli olup olmadığına, sözleşmenin doğrulanmış ve denetlenmiş olmasına, sahiplik yetkilerine, token dağılımının birkaç cüzdanda yoğunlaşıp yoğunlaşmadığına bakmak. Bu kontroller garanti vermez ama en bariz tuzakları eler.
Örnek
Yeni bir memecoin'in havuzunda 50 ETH ve 10 milyon token olduğunu varsayalım; fiyat token başına yaklaşık 0,000005 ETH. Siz 1 ETH ile token alıyorsunuz. Birkaç gün sonra geliştirici havuzdaki tüm likiditeyi çekiyor. Havuzda neredeyse hiç ETH kalmadığı için token'larınızı satmak istediğinizde 1 ETH'lik pozisyonunuz için yalnızca çok küçük bir miktar alabiliyorsunuz. Likidite kilitli olsaydı bu hamle o süre içinde mümkün olmazdı.
Sık yapılan hatalar
- Sosyal medyadaki heyecana bakıp sözleşmeyi hiç incelemeden token almak.
- Satış yapılabildiğini küçük bir test işlemiyle kontrol etmemek.
- Arzın büyük kısmının birkaç cüzdanda olduğunu görmezden gelmek.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Rug pull yasal mı?
Yatırımcıları kasıtlı olarak aldatmak birçok ülkede dolandırıcılık sayılabilir, ancak hukuki sonuç ülkeye ve olayın ayrıntılarına göre değişir. Anonim ekipler nedeniyle paranın geri alınması nadirdir.
Likidite kilidi rug pull'u tamamen önler mi?
Hayır. Likiditeyi çekmeyi geciktirir, ancak ekip token dökebilir veya sözleşmedeki başka yetkileri kullanabilir.