Flaş kredi (flash loan)
Diğer adı: flash loan · anlık kredi · flaş borç
Tanım
Flaş kredi, teminat gerektirmeyen ama aynı blokzincir işlemi içinde alınıp geri ödenmesi zorunlu olan bir DeFi borcudur; geri ödenmezse tüm işlem iptal edilir.
Flaş kredi nasıl çalışır
Normal bir kredide geri ödeme riskini teminat karşılar. Flaş kredide ise risk, işlemin atomik olmasıyla çözülür: borç alma, kullanma ve geri ödeme tek bir işlemin adımlarıdır. Son adımda borç ve ücret ödenmezse işlem hiç gerçekleşmemiş gibi geri alınır. Aave gibi protokoller bu özelliği sunar.
Flaş krediler genellikle geliştiriciler ve botlar tarafından kullanılır: DEX'ler arası arbitraj, teminat değiştirme veya tasfiye edilmek üzere olan bir pozisyonu kendi kendine kapatma gibi işlemler için. Bunları yapmak için akıllı sözleşme yazmak veya özel araçlar kullanmak gerekir.
Flaş krediler kötüye de kullanılır. Saldırganlar büyük bir tutarı anlık olarak borç alıp düşük likiditeli bir havuzun fiyatını manipüle eder, bu fiyata güvenen bir protokolü istismar eder ve borcu aynı işlemde öder. Asıl açık genellikle flaş kredide değil, manipüle edilebilir fiyat kaynağı kullanan protokoldedir.
Örnek
Bir token A DEX'inde 1,00 USDC, B DEX'inde 1,01 USDC fiyatla işlem görüyor. Bir bot 100.000 USDC flaş kredi alır, A'da token alır, B'de satar. Kayma ve ücretler olmasaydı 1.000 USDC fark oluşurdu. Kredi ücreti örneğin yüzde 0,05 yani 50 USDC, DEX ücretleri ve kayma 600 USDC tutarsa net kâr yaklaşık 350 USDC olur. Kârın ücretleri karşılamadığı durumda işlem geri alınır ve yalnızca ağ ücreti kaybedilir.
Sık yapılan hatalar
- Flaş kredinin bedava para veya garantili kâr olduğunu sanmak.
- Flaş kredi "botu" satan sosyal medya tekliflerine güvenmek; bunlar sıkça dolandırıcılıktır.
- Başarısız işlemlerde bile ağ ücreti ödendiğini unutmak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Flaş kredi neden teminat istemez?
Borç aynı işlem içinde geri ödenmezse işlem bütünüyle iptal edilir. Bu yüzden borç verenin parası hiçbir zaman geri dönmeme riskiyle karşılaşmaz.
Sıradan bir kullanıcı flaş kredi kullanabilir mi?
Teknik olarak evet, ancak genellikle akıllı sözleşme bilgisi gerekir. Bazı araçlar bunu kolaylaştırır, ama riskleri ve maliyetleri anlamak şarttır.