Kayma (slippage)
Diğer adı: slippage · fiyat kayması
Tanım
Kayma (slippage), bir emrin beklenen fiyat ile gerçekte gerçekleştiği ortalama fiyat arasındaki farktır ve genellikle piyasa emirlerinde, düşük likiditede veya hızlı fiyat hareketlerinde ortaya çıkar.
Kayma nasıl çalışır
Merkezi borsada piyasa emri verdiğinizde emir defterindeki en iyi fiyatlı emirlerle sırayla eşleşirsiniz. İlk seviyedeki miktar yetmezse emriniz bir sonraki, daha kötü fiyata geçer. Ortalama fiyatınız ekranda gördüğünüz fiyattan uzaklaşır; bu fark kaymadır.
Merkeziyetsiz borsalarda (AMM) kayma, havuzdaki token oranının işleminizle değişmesinden kaynaklanır. Cüzdanlar bu yüzden bir kayma toleransı ayarı sunar; fiyat bu yüzdeden fazla kötüleşirse işlem iptal edilir. Toleransı çok yüksek tutmak, sandviç saldırılarına (MEV) açık kapı bırakabilir.
Kayma yalnızca alımda değil, satımda ve zarar durdur emirlerinde de görülür. Sert bir düşüşte tetiklenen stop-market emri, belirlediğiniz seviyenin oldukça altında dolabilir. Likit pariteleri seçmek, büyük emirleri bölmek ve limit emir kullanmak kaymayı azaltır.
Örnek
Bir DEX havuzunda 500.000 USDC ve 200 ETH olduğunu, yani fiyatın 2.500 USDC olduğunu varsayalım. 25.000 USDC ile ETH alırsanız, sabit çarpım formülüne göre havuz 525.000 USDC ve yaklaşık 190,48 ETH'ye geçer; siz yaklaşık 9,52 ETH alırsınız. Ortalama fiyatınız 25.000 / 9,52 = yaklaşık 2.625 USDC olur, yani beklenen fiyata göre yaklaşık yüzde 5 kayma. Aynı alımı 2.500 USDC ile yapsaydınız kayma yalnızca yüzde 0,5 civarında kalırdı. Havuz ücreti bu hesaba ayrıca eklenir.
Sık yapılan hatalar
- DEX'te kayma toleransını yüzde 10-20 gibi yüksek değerlere ayarlayıp sandviç saldırısına açık kalmak.
- Düşük likiditeli bir coinde büyük tutarı tek bir piyasa emriyle almak.
- Kaymanın yalnızca alımda olduğunu sanıp zarar durdur emirlerindeki etkisini hesaba katmamak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Slippage toleransı kaç olmalı?
Likit paritelerde yüzde 0,5 veya altı çoğu zaman yeterlidir. Oynak ve sığ token'larda daha yüksek değer gerekebilir, ancak tolerans arttıkça kötü fiyattan dolma ve MEV riski de artar.
Pozitif kayma olur mu?
Evet. Emir verilirken fiyat sizin lehinize hareket ederse beklenenden daha iyi bir fiyattan dolabilirsiniz. Ancak hızlı piyasalarda genellikle negatif kayma daha sık görülür.