Geçici kayıp (impermanent loss)
Diğer adı: impermanent loss · geçici kayıp · IL · kalıcı olmayan kayıp
Tanım
Geçici kayıp, bir likidite havuzuna yatırdığınız token'ların fiyat oranı değiştiğinde, pozisyonunuzun değerinin aynı token'ları cüzdanda tutmaya göre daha düşük kalması durumudur.
Geçici kayıp nasıl çalışır
AMM havuzları fiyat değiştikçe token oranlarını otomatik olarak dengeler. ETH yükselirse arbitrajcılar havuzdan ETH alır, havuza USDC koyar. Sonuçta siz yükselen varlıktan daha az, sabit kalan varlıktan daha fazla tutmuş olursunuz. Düşüşte de tersi olur.
Kaybın "geçici" denmesinin nedeni, fiyatlar yatırdığınız andaki orana geri dönerse kaybın ortadan kalkmasıdır. Ancak likiditeyi fiyat farklıyken çekerseniz kayıp kalıcı hâle gelir. Fiyat oranı ne kadar çok değişirse, hangi yönde olursa olsun kayıp o kadar büyür.
Takas ücretleri geçici kaybı telafi edebilir. Stablecoin çiftleri (USDC/USDT gibi) birbirine yakın fiyatta kaldığı için geçici kayıp genellikle düşüktür. Uniswap v3 gibi yoğunlaştırılmış likidite modellerinde ise fiyat aralığınızın dışına çıkıldığında kayıp daha hızlı artabilir.
Örnek
ETH 1.000 USDC iken havuza 2 ETH ve 2.000 USDC yatırdığınızı varsayalım; toplam 4.000 USDC. ETH 4.000 USDC'ye çıkar. x × y = k kuralıyla havuzdaki payınız yaklaşık 1 ETH ve 4.000 USDC'ye dönüşür; değeri 8.000 USDC. Token'ları cüzdanda tutsaydınız 2 ETH × 4.000 + 2.000 = 10.000 USDC'niz olurdu. Fark 2.000 USDC, yani tutmaya göre yüzde 20 geçici kayıp. Bu süre içinde 2.000 USDC'den az ücret kazandıysanız toplamda geride kalırsınız.
Sık yapılan hatalar
- Fiyat yükselirken de geçici kayıp yaşanabileceğini bilmemek.
- Geçici kaybı hesaplamadan sadece ücret getirisine bakmak.
- Kaybın her zaman geri döneceğine güvenip pozisyonu süresiz tutmak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
Geçici kayıp nasıl önlenir?
Tamamen önlenemez, ama birbirine yakın fiyatlı çiftler seçmek ve ücret gelirini kayıpla karşılaştırmak riski azaltır.
Geçici kayıp gerçek para kaybı mı?
Likiditeyi çektiğiniz anda gerçekleşir. Pozisyon hâlâ kâr gösterebilir, ama token'ları sadece tutmaya göre daha az kazanmış olursunuz.