VASP (sanal varlık hizmet sağlayıcısı)
Diğer adı: VASP · kripto varlık hizmet sağlayıcısı · CASP · sanal varlık hizmet sağlayıcısı
Tanım
VASP (Virtual Asset Service Provider), başkaları adına kripto varlık alım satımı, takası, transferi veya saklaması yapan ve bu nedenle düzenlemeye tabi olan şirketlerdir.
VASP nasıl çalışır
Terim FATF'tan gelir. Merkezi kripto borsaları, saklama hizmeti veren şirketler ve bazı ödeme servisleri VASP sayılır. AB'nin MiCA düzenlemesinde benzer kavram CASP (kripto varlık hizmet sağlayıcısı) olarak geçer. Türkiye'de 2024 düzenlemesiyle bu şirketler kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak SPK lisansı ve denetimi kapsamına alındı.
Bir platformun VASP olarak kayıtlı veya lisanslı olması, KYC, AML, müşteri varlıklarının ayrı tutulması ve raporlama gibi kurallara uyduğu anlamına gelir. Kurallar ülkeye göre çok farklıdır; bir ülkede lisanslı olmak başka bir ülkede hizmet verme izni anlamına gelmez.
Kullanıcı açısından pratik soru şudur: bu borsa benim yaşadığım ülkede hizmet vermeye yetkili mi? Bunu ilgili düzenleyicinin resmi listesinden kontrol etmek, borsanın kendi reklamına güvenmekten daha sağlamdır.
Örnek
Aynı uluslararası borsanın üç ayrı şirketle çalıştığını düşünün: biri AB'de CASP lisanslı, biri başka bir ülkede kayıtlı, biri de lisanssız bir bölgede. AB'de oturan biri olarak hesabınız AB şirketine bağlıdır ve 10.000 euro'luk bakiyeniz o şirketin kurallarına göre korunur. Aynı borsanın başka bölgedeki ürünleri, örneğin 100 kat kaldıraç, AB hesabınızda görünmeyebilir. Hangi şirketle sözleşme yaptığınızı kullanım koşullarının ilk sayfasında görürsünüz.
Sık yapılan hatalar
- Borsanın bir ülkedeki lisansını tüm ülkeler için geçerli sanmak.
- Lisans iddiasını resmi düzenleyici listesinden kontrol etmemek.
- Hangi şirket tüzel kişiliğiyle sözleşme yaptığınızı okumamak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
VASP ile CASP aynı şey mi?
Benzer kavramlardır. VASP FATF'ın kullandığı genel terimdir; CASP ise AB'nin MiCA düzenlemesindeki karşılığıdır ve kendi lisans kuralları vardır.
Bir borsanın lisanslı olduğunu nasıl anlarım?
Ülkenizdeki düzenleyicinin, örneğin Türkiye'de SPK'nın, yayımladığı resmi listeyi kontrol edin. Borsanın sitesindeki logo veya ifade tek başına yeterli kanıt değildir.