Merkezi borsa (CEX)
Diğer adı: CEX · merkezi kripto borsası · centralized exchange · borsa
Tanım
Merkezi borsa (CEX), bir şirket tarafından işletilen, kullanıcıların fonlarını saklayan ve alıcılarla satıcıları kendi emir defterinde eşleştiren kripto para alım satım platformudur.
Merkezi borsa nasıl çalışır
Binance, OKX, Bybit, Bitget ve Coinbase gibi platformlar merkezi borsalara örnektir. Bir CEX'e para yatırdığınızda coinlerin özel anahtarları borsadadır; siz borsanın kayıtlarındaki bakiyenizi görürsünüz. Bu, saklama (custodial) modelidir.
Merkezi borsalar yüksek likidite, hızlı emir eşleştirme, itibari para yatırma-çekme, vadeli işlemler, staking ve kopya işlem gibi birçok hizmeti tek yerde sunar. Karşılığında kimlik doğrulaması (KYC) ister ve bulunduğunuz ülkenin düzenlemelerine tabidir. Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının SPK'dan izin alması gerekir.
Temel risk karşı taraf riskidir: borsa iflas eder, hacklenir veya çekimleri durdurursa fonlarınıza erişemeyebilirsiniz. Rezerv kanıtı (proof of reserves) yayımlayan borsalar biraz şeffaflık sağlar. Uzun süre tutmayı planladığınız varlıkları kendi cüzdanınıza çekmek bu riski azaltır.
Örnek
Bir CEX'te 1.000 USDT ile 0,5 ETH aldığınızı düşünün (ETH 2.000 USDT). İşlem, borsanın emir defterinde başka bir kullanıcının satış emriyle anında eşleşir ve borsa yüzde 0,1 alıcı (taker) ücreti olarak 1 USDT keser. ETH'yi kendi cüzdanınıza çekerseniz borsa ayrıca bir çekim ücreti uygular. Aynı alımı bir merkeziyetsiz borsada yapsaydınız fonlar sizin cüzdanınızda kalırdı ama gas ücreti ve havuz ücreti öderdiniz. Hangi yolun ucuz olduğu, tutara ve ağın o anki yoğunluğuna bağlıdır.
Sık yapılan hatalar
- Tüm birikimleri uzun süre tek bir borsada tutmak.
- İki faktörlü doğrulama ve çekim adresi beyaz listesi gibi güvenlik ayarlarını açmamak.
- Borsadan çekim yaparken alıcı cüzdanın desteklemediği bir ağ seçmek.
Öğrenin ve deneyin
Bir borsada deneyin
OKX bunu sunuyor. Bağlantımızla kaydolursanız aşağıdaki kod uygulanır.
nexu888OKX açSık sorulan sorular
CEX ile DEX arasındaki fark nedir?
CEX bir şirket tarafından işletilir ve fonlarınızı saklar. DEX ise akıllı kontratlarla çalışır ve fonlar işlem boyunca sizin cüzdanınızda kalır.
Merkezi borsalar güvenli mi?
Güvenlik borsaya, lisansına, rezerv şeffaflığına ve sizin hesap güvenliği ayarlarınıza bağlıdır. Saklama modelinde borsanın kendisi de bir risk unsurudur.