Sàn phi tập trung (DEX)
Còn gọi là: DEX · sàn DEX · decentralized exchange
Định nghĩa
Sàn phi tập trung (DEX) là nơi giao dịch crypto trực tiếp từ ví của bạn qua hợp đồng thông minh, không cần nạp tiền vào tài khoản của một công ty trung gian.
Sàn phi tập trung hoạt động thế nào
Phần lớn DEX như Uniswap, PancakeSwap, Raydium dùng cơ chế tạo lập thị trường tự động (AMM): bạn đổi token với pool thanh khoản thay vì khớp với người khác trên sổ lệnh. Một số DEX khác, nhất là DEX hợp đồng vĩnh cửu, dùng sổ lệnh on-chain.
Ưu điểm: không cần KYC ở tầng giao thức, tự giữ tài sản, và token mới thường có mặt trên DEX trước sàn tập trung. Nhược điểm: phải trả phí gas, trượt giá lớn với pool mỏng, dễ gặp token lừa đảo cùng tên, rủi ro hợp đồng và bot MEV chạy trước lệnh.
Trên DEX, hãy kiểm tra địa chỉ hợp đồng token từ nguồn chính thức, đặt mức chấp nhận trượt giá hợp lý và để ý tác động giá trước khi bấm swap.
Ví dụ
Giả sử bạn đổi 1.000 USDC lấy một token trên DEX. Màn hình báo bạn nhận khoảng 9.850 token, tác động giá 0,4%, phí pool 0,3%, phí gas ước tính 2 USD. Bạn đặt trượt giá tối đa 1%. Nếu giá biến động khiến bạn nhận ít hơn khoảng 9.751 token, giao dịch tự hủy và bạn chỉ mất phí gas.
Lỗi thường gặp
- Tìm token theo tên trên DEX và mua nhầm token giả cùng ký hiệu.
- Đặt trượt giá quá cao như 20% để lệnh “chắc chắn khớp”, tạo cơ hội cho bot chạy trước.
- Swap số tiền lớn trong pool thanh khoản mỏng mà không xem tác động giá.
Học và thực hành
Câu hỏi thường gặp
DEX khác CEX như thế nào?
CEX giữ tiền hộ bạn và khớp lệnh trên hệ thống nội bộ, còn DEX để bạn giao dịch trực tiếp từ ví qua hợp đồng thông minh. CEX thường có thanh khoản sâu và hỗ trợ, DEX cho bạn tự chủ và nhiều token hơn.
Giao dịch trên DEX có cần KYC không?
Bản thân hợp đồng không yêu cầu KYC, nhưng một số giao diện có thể chặn theo khu vực. Luật về nghĩa vụ thuế và báo cáo vẫn tùy từng quốc gia.