DeFi (merkeziyetsiz finans)
Diğer adı: merkeziyetsiz finans · decentralized finance · DeFi
Tanım
DeFi (merkeziyetsiz finans), borç verme, takas, getiri elde etme gibi finansal hizmetlerin banka veya borsa yerine blokzincirdeki akıllı sözleşmelerle sunulduğu açık uygulamalar ekosistemidir.
DeFi nasıl çalışır
DeFi'de bir işlemi yapan şey bir şirket çalışanı değil, herkesin kodunu görebildiği akıllı sözleşmelerdir. Uniswap gibi merkeziyetsiz borsalar token takası, Aave gibi protokoller borç verme ve alma, Lido gibi platformlar likit staking sunar. Bu uygulamalara saklama dışı bir cüzdanla bağlanırsınız; hesap açma veya kimlik doğrulama genellikle gerekmez.
Avantajları açıklık ve birleştirilebilirliktir: bir protokolde aldığınız token'ı başka bir protokolde teminat olarak kullanabilirsiniz. İşlemler şeffaf biçimde blokzincirde kayıtlıdır ve aracı kurum kapandığında fonlar kilitlenmez.
Riskleri de farklıdır. Akıllı sözleşme hataları, oracle manipülasyonu, rug pull, yanlış token onayları ve yüksek ağ ücretleri kayıplara yol açabilir. Hata yaptığınızda başvuracağınız bir müşteri hizmetleri yoktur. Düzenleyici çerçeve de ülkeden ülkeye değişir ve hâlâ gelişmektedir.
Örnek
Elinizde 1.000 USDC olduğunu varsayalım. Bir DeFi borç verme protokolüne yatırdığınızda, protokol bu USDC'yi borç alanlara verir ve faiz oranı arz-talebe göre değişir. Yıllık oran o dönem yüzde 5 civarında seyrederse bir yılda yaklaşık 50 USDC faiz birikir. Bu sırada ağ ücreti olarak örneğin 3 USDC ödersiniz. Ancak protokolde bir güvenlik açığı istismar edilirse yatırdığınız 1.000 USDC'nin bir kısmı veya tamamı risk altına girebilir.
Sık yapılan hatalar
- DeFi getirilerinin bankadaki mevduat gibi sabit ve garantili olduğunu sanmak.
- Denetim geçmişine ve protokolün ne kadar süredir çalıştığına bakmamak.
- Ağ ücretlerini hesaba katmadan küçük tutarlarla sık işlem yapmak.
Öğrenin ve deneyin
Sık sorulan sorular
DeFi ile CeFi arasındaki fark nedir?
CeFi'de bir şirket (borsa gibi) varlıklarınızı saklar ve işlemleri yönetir. DeFi'de işlemler akıllı sözleşmelerle yürür ve varlıklar sizin cüzdanınızda veya protokol sözleşmesinde durur.
DeFi kullanmak için ne gerekir?
Saklama dışı bir cüzdan, ilgili ağın ağ ücreti için yerel token'ı (Ethereum'da ETH gibi) ve kullanacağınız varlık yeterlidir.